Spieszę do Was z informacją, że od 17 marca 2026 r. wchodzi w życie istotna zmiana w prawie spadkowym, która upraszcza dotychczasowe procedury związane z ujawnieniem prawa własności nieruchomości nowego właściciela w księdze wieczystej. Nowelizacja ma na celu przyspieszenie formalności oraz odciążenie spadkobierców z części obowiązków.
Na czym polega zmiana?
Nowe przepisy wprowadzają rozwiązanie, dzięki któremu notariusz po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia może od razu w imieniu spadkobiercy lub zapisobiercy złożyć wniosek o wpisanie spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego do księgi wieczystej jako nowego właściciela nieruchomości.
W praktyce wygląda to następująco:
- Spadkobierca lub zapisobierca windykacyjny zgłasza notariuszowi żądanie dokonania wpisu,
- Notariusz sporządza specjalny protokół, w którym wskazuje:
- żądanie przez spadkobiercę lub zapisobiercę windykacyjnego wpisu prawa własności,
- oświadczenie spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego o tym, jakie nieruchomości wchodzącą w skład spadku i są objęte wnioskiem o wpis do księgi wieczystej,
- Następnie notariusz w imieniu spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego składa wniosek elektronicznie do sądu wieczystoksięgowego.
Co istotne, wniosek ten uznaje się za złożony bezpośrednio przez spadkobiercę.
Dodatkowo:
- notariusz ma obowiązek złożyć wniosek do sądu najpóźniej w dniu sporządzenia protokołu,
- czynność ta odbywa się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego,
- notariusz poucza spadkobiercę o jego prawach i obowiązkach.
Jakich praw dotyczy nowelizacja?
Nowe przepisy obejmują wpis do księgi wieczystej następujących praw:
- prawo własności nieruchomości,
- użytkowanie wieczyste,
- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu.
Oznacza to, że uproszczona procedura znajdzie zastosowanie nie tylko przy dziedziczeniu domów czy działek, ale także mieszkań spółdzielczych oraz innych praw do nieruchomości ujawnianych w księgach wieczystych.
Podstawy prawne zmian – nowy art. 95ga
Nowelizacją wprowadzono nowy przepis w ustawie – Prawo o notariacie: art. 95ga, zgodnie z którym:
„Po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego notariusz sporządza protokół, który zawiera żądanie spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego o wpis spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości w księdze wieczystej oraz oświadczenie o znanych odpowiednio spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnemu spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu, własności lub użytkowaniu wieczystym nieruchomości, położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które wchodzą w skład spadku i są objęte żądaniem o złożenie wniosku o wpis w księdze wieczystej”.
Dodatkowo na mocy nowego przepisu: art. 95j § 2 ustawy – Prawo o notariacie:
„Nie później niż w dniu sporządzenia protokołu, o którym mowa w art. 95ga, notariusz składa za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe wniosek o wpis w księdze wieczystej, o ile następstwo prawne po osobie wpisanej jako osoba uprawniona z tytułu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości zostało wykazane odpowiednimi dokumentami”.
Ponadto na podstawie art. 95j § 2 ustawy – Prawo o notariacie notariusz ma obowiązek pouczyć spadkobiercę lub zapisobiercę windykacyjnego o możliwości złożenia wniosku o wpis prawa własności do księgi wieczystej przez notariusza.
Zgodnie zaś z art. 95j § 3 ustawy – Prawo o notariacie:
„Złożenie przez notariusza wniosku, o którym mowa w § 2, uważa się za złożenie wniosku przez spadkobiercę lub zapisobiercę windykacyjnego”.
Jak było dotychczas?
Przed wejściem w życie nowych przepisów procedura była bardziej skomplikowana:
- spadkobierca uzyskiwał akt poświadczenia dziedziczenia lub postanowienie sądu,
- następnie musiał samodzielnie, odrębnie złożyć wniosek do sądu wieczystoksięgowego o wpis prawa własności do księgi wieczystej,
- wiązało się to z dodatkowymi formalnościami, ryzykiem pomyłek.
W praktyce wiele osób zapominało o tym obowiązku, co prowadziło do niezgodności między stanem prawnym a wpisem w księdze wieczystej.
Skutki nowelizacji
Wprowadzone zmiany przynoszą szereg korzyści:
- szybszy wpis do księgi wieczystej,
- sprawniejsze ujawnienie w księdze wieczystej nowego właściciela nieruchomości,
- brak konieczności składania odrębnego wniosku przez spadkobiercę,
- ograniczenie formalności i ryzyka błędów,
- większa wygoda i bezpieczeństwo obrotu prawnego.
Co to oznacza dla spadkobierców?
Moim zdaniem nowelizacja ta jest znaczącym ułatwieniem dla osób dziedziczących nieruchomości. Cały proces: od poświadczenia dziedziczenia po złożenie wniosku do księgi wieczystej, może zostać przeprowadzony w jednym miejscu, podczas jednej wizyty u notariusza.
Dzięki temu:
- oszczędzasz czas,
- unikasz dodatkowych formalności,
- masz pewność, że formalności zostały dopełnione prawidłowo.
UWAGA! Nowelizacja ta dotyczy tylko spraw załatwianych u notariusza, czyli procedury poświadczenia dziedziczenia u notariusza. Jeśli spadek potwierdza sąd, spadkobierca nadal musi samodzielnie, odrębnie złożyć wniosek o wpis prawa własności nieruchomości do księgi wieczystej.
Podsumowanie
Zmiany obowiązujące od 17 marca 2026 r. to krok w stronę uproszczenia procedur spadkowych i ich cyfryzacji. Przeniesienie obowiązku składania wniosku do księgi wieczystej na notariusza znacząco usprawnia cały proces i eliminuje jedną z najczęstszych formalności po dziedziczeniu nieruchomości.
Jeżeli planujesz uregulowanie spraw spadkowych, warto skorzystać z nowych możliwości i dopilnować, aby wpis do księgi wieczystej został dokonany od razu przez notariusza po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia, bez zbędnych formalności.